Ideeënbus

Kansen voor Preventie tussen Eerstelijn en Sociaal Domein 2018-2022


Laten we de agenda's trekken

Samen met Gezondheidscentrum Broekpolder en gemeente Heemskerk verzorgde ZONH een deelsessie tijdens de werkconferentie ‘Prioriteit voor Preventie’. Deze conferentie werd georganiseerd door het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland, op 15 maart jl. in Haarlem. Het was met name gericht op betrokkenen uit het ‘sociaal domein’ in Noord-Holland: gemeenten, GGD’s, Jeugdzorg, welzijnsinstellingen, vrijwilligersorganisaties e.a..

‘Onze’ deelsessie was gericht op de raakvlakken rond preventie met de eerstelijns gezondheidszorg en op de vraagstukken die zich daarbij voordoen in de samenwerking rond dit thema. Er is vaak nog sprake van ´spraakverwarring´ en wederzijds onbegrip. Maar uit een gemaakte provinciale en landelijk inventarisatie blijken er beslist ook kansen voor succes. Dat vraagt in gemeenten wel om gezamenlijke agendering tussen de betrokkenen. Een mooi actiepunt voor de nieuwe colleges van B&W.

 

Wandelen met de huisarts

Denise Boon, centrummanager van het gezondheidscentrum in de nieuwe wijk Broekpolder in Heemskerk, liet tijdens haar presentatie zien waar zij op het terrein van preventie allemaal mee bezig zijn. Er blijkt in Broekpolder voor de eerstelijn en huisartsenzorg al veel activiteit op gebied van preventie. Vanuit het centrum wordt veel samengewerkt met de sociale teams, welzijn en met de gemeenten Heemskerk en Beverwijk. Binnen het gezondheidscentrum zijn kind en jeugd, leefstijlbegeleiding en ontmoeten als speerpunten benoemd. Het centrum heeft afgelopen jaren bijvoorbeeld gratis voorlichtingsavonden voor ouders met kinderen in puberleeftijd onder de titel ‘Puberen in de Polder’ verzorgd. Hierbij werken de zorgdisciplines rond jeugd nauw samen met jongerenwerk, Centrum voor Jeugd en Gezin en de scholen in de wijk en regio. Voor ouders levert het bespreekbaarheid van problemen op en voor gemeente en aanbieders een efficiënte collectieve aanpak plus deels voorkomen van vermijdbare problemen. 

Andere voorbeelden zijn de succesvolle wandelinitiatieven die vanuit het centrum worden georganiseerd zoals Wandelen met de Huisarts en deelname aan de Nationale Diabetes Challenge. Bij Wandelen met de Huisarts wordt twee maal per week gelegenheid geboden om samen met een huisarts en/of POH-Somatiek of oefentherapeut Mensendieck een gezamenlijke wandeling te maken en elkaar te ontmoeten. Niet alleen de beweging maar ook de gesprekken helpen bij het bewustzijn om actief te werken aan fitheid en welbevinden om daarmee klachten te verminderen of te voorkomen. De zorgverleners leveren hun bijdrage hieraan vrijwillig en kosteloos.

 

Weg van de medicalisering

Naast deze initiatieven geeft het centrum ook voorlichting over gezonde voeding in relatie tot een kleine beurs in het kader van het programma Gezond in… Heemskerk dat zich richt op het terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen, en heeft ze een multidisciplinair programma voor kinderen met overgewicht. Al deze voorbeelden passen binnen de concepten van positieve gezondheid en de gezonde wijkaanpak, die in het centrum en de wijk steeds meer vorm krijgen.

Wat volgens Denise Boon echter minstens zo belangrijk is, is dat de hele gezamenlijke mindset van de artsen en andere medewerkers van het gezondheidscentrum gericht is op gezondheid en gedrag in plaats van primair op ziekte en zorg. “We kijken naar de wijk, naar behoeften van de bewoners en van betrokken organisaties. En we formuleren gezamenlijk speerpunten op basis waarvan we aan de slag gaan met preventie- en zorgprogramma’s. ”Maar tegelijk ziet ze de mindset ook nog wel als een voortdurende opgave. “We moeten nog meer weg van de medicalisering, zowel de patiënten als de zorgverleners.”

Andere opgaven zijn volgens haar:

  • Diegenen met het preventieaanbod bereiken die deze het hardst nodig hebben
  • Nog beter zaken met elkaar verbinden over de domeinen en schotten van zorg en hulp heen
  • Gebruikmaken van erkende interventies: er is al heel veel beschikbaar
  • Geduld en volharding opbrengen om zaken kans te geven tot ontwikkeling te komen

Tot slot geeft Denise aan dat de duurzame financiering van de preventie-activiteiten een voortdurende worsteling blijft.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mevrouw Denise Boon: daboon@huisartsenbroekpolder.nl

 

Samenwerking gemeente en zorgverzekeraar

Ted Bruijn, beleidsmedewerker publieke gezondheid van gemeente Heemskerk is nauw betrokken bij verschillende initiatieven in Gezondheidscentrum Broekpolder. Voor de aanpak van Gezond in de Wijk werd aangesloten bij een initiatief van het RIVM Centrum gezond leven en het NHG. Het vervolg geven aan de aftrap is voor de lokale en wijkpartijen zelf. De praktijk wijst uit dat die follow-up dan toch weer lastig is. Ted noemt naast de andere initiatieven ook nog de aanpak van Welzijn op recept welke ontwikkeld wordt met de welzijnsaanbieders Welschap Welzijn en Stichting Welzijn Beverwijk en die als pilot in het Gezondheidscentrum wordt uitgevoerd.Terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen.

Speerpunten gezondheidsbeleid gemeente Heemskerk

  • Bewegen voor iedereen
  • Terugdringen van roken en alcoholmisbruik
  • Terugdringen van het risico op emotionele problemen/depressie
  • Verbeteren van de luchtkwaliteit

Zij geeft aan dat deze betrokkenheid vanuit de gemeente aansluit op de speerpunten uit de regionale nota gezondheidsbeleid en ook op de daadwerkelijke urgenties rond de zorg binnen de gemeenten. Zoals de decentralisaties sinds 2015 met de daarmee gemoeide gaande bezuinigingen, de beddenreducties in de ouderenzorg en GGZ en de toegenomen noodzaak van zelf- en samenredzaamheid. Ted onderschrijft een deel van de opgave zoals al door Denise geschetst en is naast de wens naar (meer) verbinding met eerstelijnszorgverleners op het kruispunt van zorg en welzijn, ook naarstig op zoek naar nauwere samenwerking met de zorgverzekeraar Zilveren Kruis op het vlak van preventie. Daarmee kunnen dan mogelijk beter bruggen geslagen worden tussen de verschillende wetten en beleidsregimes waar ‘preventie’ nu in wordt geregeld.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mevrouw Ted Bruin: t.bruijn@heemskerk.nl

 

Top 5 preventiethema’s tussen zorg en sociaal domein

Vanuit ZONH hebben we vooraf aan het werkcongres een globale inventarisatie gedaan naar de brede stand van preventie onder de eerstelijns zorg in Noord-Holland en ook de actuele landelijke ontwikkelingen tegen het licht gehouden. De zorg gerelateerde en geïndiceerde preventie vanuit de huisartsenzorg en andere eerstelijn blijft daarbij anders van kleur dan de collectieve en selectieve preventie zoals deze veelal vanuit het volksgezondheidsdomein bedreven wordt.

Vanuit de huisartsenzorg loopt er succesvolle ‘preventie’ op diverse terreinen waaronder:

  • Landelijke preventieprogramma’s voor griep, darmkanker en baarmoederhalskanker
  • Ketenzorg gerelateerde preventie rond diabetes, COPD/astma, hart- en vaatziekten en oncologie
  • Deels daaraan gekoppeld activiteiten voor stoppen met roken en stimuleren van bewegen en gezond eten
  • Preventie door vroegzorg voor kwetsbare ouderen, jeugd met problemen en mensen met GGZ-vraagstukken
  • En -vaak zoekend nog- wijkgerichte samenwerking tussen eerstelijn en sociaal domein

De huisartsenzorg maakt over het algemeen nuchtere afwegingen voor het wel of niet aan de slag gaan met preventie. Daarbij is een eerste criterium het ervaren belang voor zijn/haar patiënten en of de thematiek voor de eigen zorgverlening urgentie heeft. Een tweede criterium is of een preventie-interventie bewezen effectief is. Daarbij spelen de landelijke huisartsenorganisaties als NHG en LHV een toonaangevende rol. Als die weloverwogen preventieve activiteiten omarmen dan zal de huisarts eerder mee gaan doen dan wanneer dit niet het geval is. Een derde criterium is of de preventieve activiteit structurele en duurzame financiering kent, primair vanuit de zorgverzekeringwet of anders vanuit gemeenten of elders.

Op basis van de gehouden quickscan in Noord-Holland en wat er landelijk speelt, en rekening houdend met de voorgaande selectiecriteria zien wij de volgende top 5 aan kansrijke preventiethema’s tussen eerstelijn en sociaal domein voor de komende raadsperiode van gemeenten (2018 -2022):

  1. Vroegopvang van zorg voor kwetsbare ouderen; ook de aanpak van eenzaamheidsvraagstukken als onderdeel daarvan (zie ook het PACT voor de ouderenzorg)
  2. Samenwerking tussen huisartsenzorg en jeugdhulp en zorg inclusief de specialistische vervolgzorg
  3. Vroegopvang van GGZ-vragen en ook de vloeiende vervolgzorg daarbij (met suïcidepreventie en de zorg voor verwarde personen als bijzondere aandachtspunten)
  4. Wijk/gebiedsgerichte samenwerking tussen zorg en sociaal domein gericht op risicogroepen en het verminderen van gezondheidsverschillen
  5. Bewegen, stoppen met roken, gezond eten i.r.t. kwetsbare ouderen en chronisch zieken

 

Tips voor samenwerking met huisartsen en eerstelijn

Vanuit het perspectief van het sociaal domein zal men de preventie vanuit huisartsenzorg en eerstelijn dikwijls niet ‘preventie’ noemen maar eerder vroegsignalering en vroegopvang bij al bestaande zorgvragen. Het is daarbij maar net welke bril je opzet en welk taal je spreekt. Mogelijk moeten we voor de zorggerelateerde preventie ook beter niet meer het P-woord gebruiken maar beter spreken over ‘Vroegopvang’ tegenover activiteiten die echt gericht zijn op het voorkomen van gezondheidsvragen en dan met recht preventie heten.  

Voor de goede samenwerking tussen eerstelijns zorg en sociaal domein als het gaat om preventie is dus voldoende gezamenlijk taal nodig en begrip voor elkaar. Verder zijn voor het benaderen van huisartsen voor deelname aan preventieactiviteiten een aantal tips te geven die te maken hebben met werkwijze, cultuur en vooral ook de aanzienlijke werkdruk in de artsenpraktijk:

 

10 tips voor samenwerking met huisartsen en andere eerstelijns zorgverleners rond preventie en gezondheidsbeleid

  1. Maak en houd contact met de huisartsen of eerstelijn die je op het oog hebt! Afhankelijk van je doelen op wijk, lokaal en/of  regionaal niveau; stem af over je wensen en het waarom daarvan en geef continuïteit aan afspraken.
  2. Kruip in de huid van de eerstelijns zorgverlener en probeer met zijn/haar bril te kijken; leg uit waarom je wat wil, bespreek je visie en veronderstellingen; spreek ‘preventie-esparanto’!
  3. Stel gezamenlijk prioriteiten; jaarlijks maximaal 1 – 3.
  4. Wees helder over wat je wil van huisartsen of andere zorgverleners:  gaat het om doen, meedoen of verwijzen, of een mix daarvan?
  5. Focus liefst op ‘bewezen effectieve interventies’; sluit aan bij landelijke bewezen practice, liefst met een goedkeuring van een landelijke eerstelijns organisatie.
  6. Wees concreet, praktisch en to the point in je appel op de huisartsen of andere eerstelijns partners.
  7. Organiseer geen open voorlichtingsbijeenkomsten maar doe je benadering in acties op maat van de huisartsenpraktijk; b.v. in de vorm van een korte pitch van je voorstel in de duur van één of twee consulten (10- 20 minuten).
  8. Vertaal je bredere, langere termijn perspectief naar concrete kleine snelle stappen waar je snel mee kunt starten; eerstelijns zorgverleners zijn doeners, geen stukken lezers.
  9. Richt je op voortrekkers die willen en werk van daaruit aan gestage verbreding van je ‘olievlek’.
  10. Richt je op thema’s die reële, aantoonbare kans hebben op duurzame invoering met structurele financiering.

 

Stappen voor preventiebeleid tussen zorgaanbieders, gemeenten en verzekeraars

Naast de samenwerking tussen eerstelijns zorg en sociaal domein in de uitvoering is ook de effectieve samenwerking in het gemeentelijk beleid een belangrijke uitdaging. Ook hier moeten de verschillende leefwerelden en partijen elkaar vaak nog beter leren ontmoeten dan tot nu toe gebeurt. Door de nu gaandeweg ingedaalde decentralisaties bij gemeenten is hier wellicht ook meer ruimte voor. En ook in de regionale organisatie van de huisartsen- en eerstelijns zorg worden flinke vorderingen gemaakt.Met nieuwe coalities die momenteel in gemeenten ontstaan en ook nieuwe of hernieuwde colleges van B&W die tot stand komen, komen er dit jaar interessante kansen om voortuitgang te boeken.Bovendien heeft het vorig jaar gestarte kabinet preventie weer sterker dan voorheen op de agenda geplaatst. En verder zien we in het land ook zorgverzekeraars steeds meer in actiestand komen als het gaat om preventie. Wat de te doorlopen stappen betreft, begint het uiteraard bij het effectief bijeenkomen en in gesprek raken van alle betrokken partijen om daarna met een gezamenlijk perspectief en in een gezamenlijke taal de prioriteiten voor een eerste jaar van samenwerking te bepalen.

Meer informatie ?


Neem dan nu contact op

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Mart Stel. Progammamanager bij ZONH.

Referenties


Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Toekomstvisie Huisartsenzorg. Modernisering naar menselijke maat, Huisartsenzorg in 2022. Utrecht, 2012.

https://www.nhg.org/thema/preventie-de-huisartsenpraktijk. Geraadpleegd op 05-03-2018.

https://www.rijksoverheid.nl/regering/regeerakkoord-vertrouwen-in-de-toekomst/1.-investeren-voor-iedereen/1.4-zorg. Geraadpleegd op 02-03-2018.

Andersson Elffers Felix. Samenwerking zorgverzekeraars en gemeenten. De huidige samenwerking in kaart met behulp van samenwerkingskaarten, werkdocument. Utrecht, 2017.

Cookies Disclaimer Contact